II бөлім — Джодхпур

Кейде экономкласс ақшасына әбден лайық таңдау болады. Бірақ Үндістан мен Индонезияны аралайтын жұмыс сапары ондай жағдайға жатпайды.

Алматыдан Air Astana рейсімен ұшамын. Бизнес-класс таңғы ондағы шампан үшін емес; барған жерге жұмыс істеуге жарамды күйде жету үшін керек. Делиге бірнеше-ақ сағат, бірақ алда бірнеше апта сапар бар, оны шаршап бастаудың ешқандай артықшылығы жоқ. Айырмашылық қонғанға дейін сезіле бастайды.

Қазан айында Алматы қысқа бет бұрады. Таулар ағарады, үйден әуежайға шыққанда киген киімім әбден орынды болатын. Ал Дели жылдың осы мезгілінде де мүлде басқа климатта өмір сүреді.

Бұл жолы Дели — баратын жерім емес, елге кіретін қақпа. Үндістанға кіріп, жүкті алып, әуежайдағы барлық рәсімнен өткен соң, батысқа, Джодхпурға ұшатын қысқа ішкі рейске отырамын.

Ұшақтан қарағанда Раджастханның өзгеше екені байқалады.

Жасыл түс шегінеді. Жер қатая түседі. Түстер құмға, охраға және қызылға ауысады.

Джодхпур әуежайында көлік күтіп тұр. Сырттағы ыстық бірден қарсы алады — құрғақ әрі жаңа ғана шыққан кондиционерден әлдеқайда сенімді. Көп ұзамай қаланың үстінен Мехрангарх қамалының алып құмтас денесі көрінеді. RAAS қонақүйіне орналасамын.

Өзге сипаттағы сарай

2000-жылдардың соңында Үндістанға бұрын келгенімде Umaid Bhawan Palace сарайында тұрғанмын. Бұл ерекше орын: аса салтанатты, мінсіз күтілген және тіпті шектен тыс сәнді. Ғимараттың өзін кем дегенде бір рет көру керек. Бірақ оның күші жайлы жақын атмосферасында емес.

Кей сәтте ол жерде Раджастханға қонаққа келгендей емес, отарлық әкімшілікке уақытша қызметке тағайындалғандай сезінетінмін. Көлемі, көгалдары, дәліздері, рәсімге толы бүкіл тәртібі — тамаша, әрине, бірақ сырттағы қаладан біртүрлі алыстатып жібереді.

RAAS — жаңарақ шешім және мен үшін әлдеқайда қызық. Оның идеясы мен сәулеті өте дәл ойластырылған. Ол Джодхпурдың ұлы ескерткіштерімен жарыспайды, сарай қонақүйлерінің мінсіз көгалдандырылған саябағын да қайталауға тырыспайды.

Оның орнына мұнда тас бар.

Үлкен көгалдың орнына күнге қызған құмтас террасалар. Тарихи қабырғалар ұстамды заманауи сәулетпен ұштасады. Қара терраццо, ағаш, былғары және ақ мәрмәр Джодхпурдың көп бөлігі салынғандай көрінетін қызғылт-қызыл құмтаспен қатар тұрады.

Ал бәрінің үстінде — Мехрангарх.

1740 жылы салынған көне сатылы құдықтың үстіндегі люксті таңдаймын. Аумағы шамамен 1 250 шаршы фут — жалғыз адамға артықтау, бірақ оны таңдауыма себеп көлемі емес.

Себеп сыртта.

Люксте жатын бөлме, екінші шағын бөлме, күндізгі кушетка орналасқан қуыс және шағын асүй бар; интерьер әдейі ұстамды. Бұл орынды, өйткені терезенің сыртындағы көрініске дизайнердің қосар нәрсесі шамалы.

Төсектен қарағанда көгілдір боялған шатырлармен ескі қала алыстап жатады. Террасаға шыққанда көрініс толық ашылады.

Ал бәрінен биік — қамал.

Мехрангарх алыстағы көрікті табиғаттың бір бөлігі болып сыпайы тұрмайды. Оның тұтас құмтастан тұрған алып пішіні қаланың дәл өзінен көтеріледі де, жоғарыдан қарап тұрғандай болады.

Оны барлық жерде сезесің.

Таңертең шай ішкенде.

Террасамен жалаңаяқ жүргенде.

Күн қызуы тастан біртіндеп қайта бастағанда сыртта отырғанда.

Кітаптан бас көтергенде.

Ол жай ғана сонда бар.

Бұл орынды ерекше ететін нәрсе — люкс пен қаланың байланысы. Аяқ астындағы жылтыр қара еден, сырттағы қызғылт-қызыл құмтас, алыстағы көк үйлер мен олардың үстіндегі алып қызыл қамал қонақүйдің түстер үйлесімі емес, бір жердің бірнеше қабаты сияқты сезіледі.

Тіпті сән-салтанат та үнсіздеу.

Таңертең шәйнек. Үстел үстіндегі газет. Жеңіл таңғы ас. Ауа райы мүмкіндік бергенше террасаның есігі ашық. Сырттағы тас сол кездің өзінде жылына бастайды.

Мені Джодхпурдан бөліп тұрған үлкен көгал жоқ. Салтанатты кіреберіс жол жоқ. Қонаққа жайлы болсын деп қаланы суреттен алып тастағандай сезім жоқ.

Астымызда сатылы құдық.

Терезенің сыртында Көк қала.

Жоғарыда Мехрангарх.

RAAS сені Джодхпурдан оқшауламайды.

Керісінше, қаланың ішіне орналастырады.

Пердені ашсаң, қабырғадағы жақтаулы Раджастхан суретін емес, Раджастханның өзін көресің.

Жоғарыда қызыл, төменде көк

Мехрангархқа алғаш рет жиырма жылдай бұрын келгенмін.

Уақыт оның әсерін таңғаларлықтай аз өзгертіпті.

Кей ғимарат тек алғаш көргенде әсерлі болады. Мехрангарх ондай емес. Қайта келгенде оның ауқымын ұғыну тіпті қиындай түседі. Бұл жолы қаланың үстінде не тұрғанын білемін, бірақ әсері еш кеміген жоқ.

Оған көтерілетін жол тік әрі әдейі ыңғайсыз: жартас бетіне салынғаннан гөрі одан қашалғандай көрінетін қабырғалардың астындағы бірнеше қақпадан өтесің. Құмтас қызуды жинап үлгерген.

Қақпалардан өтіп бара жатып, алғашқы сапарымда естіген сұсты аңызды еске аламын.

XV ғасырда Рао Джодха қамалды сала бастағанда, аңыз бойынша, төбеден көшірілген тақуа жаңа бекініске қарғыс айтқан. Қарғысты жою үшін Раджарам Мегхвал есімді адам тірідей іргетасқа көмілуге өз еркімен келісіпті; оның құрбандығы қамал мен тұрғындарына сәттілік әкелуі тиіс болған. Бұл оқиға жиырма жыл бұрын мені қатты таңғалдырған еді.

Қазір де солай.

Сірә, оның сәттілігі өзіне қарағанда қамалға көбірек көмектескен сияқты. Мен өз сәттілігім сапардың аяғына дейін жетсе екен деймін.

Қақпалардың ар жағында Мехрангархтың бір қызық қайшылығы ашылады. Сыртынан ол қорғанысқа арналған аса қатал құрылыстай: зор қабырғалар, жартас пен тұтас масса. Ішінде ғасырлар бойы өзгерген аулалар, нәзік ойылған торлар және таңғаларлық әсем бөлмелер бар.

Ал содан кейін көрініс ашылады.

Қорған қабырғаларының астында Джодхпур жайылып жатыр: жалпақ шатырлар, террасалар, су қоймалары мен тар көшелер, көбі көктің сан түрлі реңкіне боялған. Көк үйлердің шығуын түсіндіретін әңгіме көп, кейбірі сенімділеу. Тарихи тұрғыдан көк түс әсіресе брахмандардың үйлерімен байланысты болған, бірақ әлдеқашан бұл түс қарапайым әлеуметтік шекарадан шығып кеткен. Қаланың үстінде тұрған кезде ғылыми түсіндіруден гөрі көріністің өзі маңыздырақ.

Аяқ астында қызыл құмтас.

Төменде көк үйлер.

Жоғарыда аппақ өткір күн.

Жиырма жылға жуық уақыт өтсе де, бұл көрініс әсерін жоғалтпапты.

Жұмысқа кірісу

Келесі таңертең сөмкеден рулетка шығады. Ақыр соңында мұнда келуімнің себебі осы.

Шеберімізбен кездесіп, ағаштан бастаймыз.

Бірінші сортты үнді палисандрының жаңа партиясы келді. Оның жақсы тақтайлары өндіріске тарап кетпей тұрып, өзім көргім келеді.

Ағаш таңдау екі бірдей делінетін жиһазды қатар қоймайынша шамадан тыс ұсақшылдық болып көрінеді. Шын мәнінде екеуі ешқашан бірдей емес.

Тақтайларды үйіндіден бір-бірден суырамыз.

Әуелі түсі.

Содан кейін талшығы.

Өрнегі.

Түзулігі.

Шелқабық бөлігі.

Ақаулары.

Ал ең маңыздысы — әр тақтай қандай бұйымға айнала алады?

Өте әдемі ағаш әрдайым пайдалы бола бермейді. Тартпа маңдайшасына керемет жарасатын айқын өрнек ұзын тірек царгаға мүлдем жарамай қалуы мүмкін. Біркелкілік маңызды жерде сабырлырақ тақтай құндырақ. Нағыз материалмен жұмыс істеудің қызығы осында.

Ағаш толық стандартқа бағынудан бас тартады.

Оны жай сипаттап қоймай, онымен жұмыс істеу керек.

Бірнеше тақтайды бөлек қоямыз.

Басқаларын үйіндіге қайтарамыз.

Біразы бірден көзге түседі.

Солар сыртта қалады.

Жиырма миллиметр

Содан кейін сызбалар шығады.

Жаңа тапсырысты талқылаймыз.

Қағаздағы дизайн өте тілалғыш. Ағаш олай емес; сызбаны жиһазға айналдыратын шебердің де өз пікірі бар.

Бұл жақсы.

Өлшемдерді тексереміз. Пропорцияларды талқылаймыз. Сызбада мінсіз көрінген царга кенет сәл ауырлау болып шығады. Басқа бөлшекке, керісінше, көбірек материал керек. Қимада әдемі тұрған қосылыс талшықтың нақты бағытын ескергенде қайта қарауды талап етеді. Рулетка сызбаның үстінде де, дайын бұйымның бойында да ары-бері жүреді.

Жиырма миллиметр алынып тасталады.

Он миллиметр қайта қосылады.

Сызық жаңадан сызылады.

Шебер басқа жолды ұсынады.

Біз таласамыз.

Ол дұрыс айтады.

Сызба өзгереді.

Жақсы бұйымдар осылай дамиды.

Мыңдаған шақырым жерде дизайнер мінсіз сурет жасап, шеберханадан оны сұрақсыз қайталауды талап еткенде емес, идея ағашпен, құралмен және оны шынымен жасайтын адамның тәжірибесімен сыналғанда.

Бастапқы ой қалады.

Бұйым жақсарады.

Ешкім қарамайтын жерге қарау

Жаңа ғана аяқталған тағы бір тапсырыс тексеруді күтіп тұр.

Бұл жиһаз жасаудың романтикасы аздау, бәлкім ең маңызды бөлігі.

Бөлменің арғы жағынан бәрі дерлік жақсы көрінеді.

Сондықтан жақындаймын.

Тартпалар ашылып-жабылады.

Есіктер тексеріледі.

Саңылаулар салыстырылады.

Беттерге жарыққа қарсы емес, жарықтың бойымен қараймыз. Қолмен жылтырын сипаймыз.

Жиһазды бұрамыз.

Артқы жағына қараймын.

Астына.

Ішіне.

Ешкім суретке түсірмейтін тұстарға.

Әсіресе ешкім суретке түсірмейтін тұстарға.

Қолдан жасалған дегеннің өзі сапаға кепіл емес. Бұл тек жұмыстың бір кезеңінде адамның әлденені керемет дұрыс немесе жүйкеге тиердей қате жасау мүмкіндігі болғанын білдіреді.

Тапсырыстың көбі дәл талапқа сай.

Бір ұсақ нәрсе олай емес.

Өте кішкентай кемшілік. Тұтынушы байқамай да қалуы мүмкін, сондықтан елемей жіберу оңай.

Мен байқаймын.

Ең бастысы, шебер менің байқағанымды байқайды.

Ұзақ талқылау болмайды.

Бұйымға белгі қойылып, жұмыс үстеліне қайтарылады.

Сапа бақылауы деген осы.

Вебсайттағы сапаға мызғымас адалдық туралы абзац емес. Жіберіп жібере салу оңай болғанымен, бұйымды қайтадан шебердің үстеліне қайтару.

Қонақүйден тыс кешкі ас

RAAS-та тұрсам, оның қабырғасынан шықпай-ақ күніне үш рет өте жақсы тамақ іше аламын. Бұл аса ыңғайлы, бірақ бірнеше күннен кейін қателікке айналуы мүмкін.

Қонақүй қаншалық жақсы болса да, қаламен тек оның ішінен танысуды ешқашан ұнатқан емеспін.

Сондықтан бір кеште шығуға себеп табылады.

19:30-да әріптесіммен Indique мейрамханасында кездесемін: ол Ескі қаладағы Сағат мұнарасына жақын орналасқан, өзі де өте тәуір тарихи Pal Haveli қонақүйінің төбесінде. Жеті жарымда Джодхпурдағы күннің ең қатты ыстығы ақыры бәсеңдей бастайды. Душ қабылдап, таза зығыр көйлек пен жеңіл шалбар киемін. Алматыда чемоданға салған Ferragamo Cayman лоферлері ақыры өз орнын ақтайды — жұмсақ, жеңіл, кешкі асқа лайық, бірақ сол үшін арнайы сәнденгендей емес.

Ескі қаламен Pal Haveli-ге қарай жүремін.

Pal Haveli RAAS-тан мүлде бөлек. Ол көне отбасылық хавели, қазіргі сәулет арқылы жасалған қайта түсіндіру емес; Indique оның жоғарғы террасасында орналасқан. Төбеге шыққан бойда мұнда келудің себебі түсінікті болады.

Джодхпур біздің үстелді айнала жайылған.

Төменде Сағат мұнарасы мен Гулаб Сагар, алыста Umaid Bhawan көрінеді, ал бәрінен биік, тағы да, Мехрангарх ескі қаланың үстінде тұр. Күн бата қамал жарықтанып, қызыл құмтас қараңғыланып келе жатқан аспан фонында біртіндеп өзгеріп шығады.

Әріптесім келіп, ас таңдауды үлкен жобаға айналдырмай тапсырыс береміз. Алдымен лаал маас — Раджастханның әйгілі қой еті карриі, матхания бұрышынан түсі қою және сыртқы көрінісінен әлдеқайда салмақты тағам.

Қасына гатта карри: йогурт соусындағы ноқат ұнынан жасалған тұшпара, етке қарағанда жұмсақтау, ұстамдылау.

Баджра тары ұнынан роти.

Күріш.

Йогурт.

Қарапайым көкөніс.

Және жаңа лайм қосылған газдалған сусын.

Лаал маас керемет.

Әрине, ащы, бірақ орынсыз емес. Бұрыш еттің дәмін жоймай, артынан толықтырады; ірілеу тары наны оған дәл келеді. Гатта бір тыныс алуға мүмкіндік береді, сосын мен сөзсіз тағы бір кесек қой етіне қол созамын. Үндістанда бұдан да күрделі дастарқан табылар.

Бірақ бұдан да қанағаттандыратыны көп екеніне сенімді емеспін.

Біраз уақыт жұмыс жайын айтамыз, ас ілгерілеген сайын жұмыс туралы әңгіме азая түседі. Астымызда Ескі қала кешкі тіршілігін жалғастырып жатыр. Күні бойы жиналған ыстық шатырлардан ақыры тарай бастады. Жоғарыда Мехрангарх түгел жарыққа бөленген. Алғаш көргеніме жиырма жылға жуық болса да, бұл сапарда бір қамалды әр қырынан қараумен көп уақыт өткізген сияқтымын.

Одан жаман әдеттер де бар.

Ақыры ас аяқталып, тәрелкелер алынады, кері асығуға себеп жоқ.

RAAS қаншалық жайлы болса да, кейде қонақүйден дәл осылар үшін шығу керек. Төбедегі терраса.

Әріптес.

Тамаша карри.

Біртіндеп салқындайтын жылы кеш.

Ал үстелдің ар жағында үнсіз жатқан Раджастханның ең керемет көріністерінің бірі. Бұл үйлесімді жақсарту қиын.

Ескі қаламен RAAS-қа қарай жаяу қайтамын.

Базар маңында ертеңгі саудагерлер арбаларына жайғасып үлгерген. Кейбірі әлі ояу: ашық аспан астында шалқасынан жатып жұлдыздарға қарайды. Басқалары жәшік пен тауар арасында, дүниеде уайымы жоқ адамдай, тәтті ұйқыға кеткен. Осындай еркіндікке қызығасың.

Түнге күрделі дайындық жоқ. Қай жерде болу керегіне алаңдау жоқ. Бүгінгі жұмыс аяқталды; ертеңгі жұмыс қасында дайын тұр. Әзірше арба — төсек, жылы түн — жеткілікті.

Тыныштала түскен көшелермен жүре беремін.

Шатырлардың үстінде Мехрангарх әлі жарқырап тұр. Артымда базар ұйықтап жатыр, алдымда RAAS-тың мүлде бөлек жайлылығы.

Люкске оралсам, терраса есігі ашық, ал құмтас күндізгі ыстықтың көбін ақыры босатыпты.

Таңертең зат жинамас бұрын сыртта шай ішемін.

Мұндағы жұмыс бітті. Палисандр таңдалды, жаңа тапсырыс сызбадан шынымен жасауға болатын бұйымға қарай жылжыды, дайын дүниелер тексерілді. Осындай сәтте кетудің өз қанағаты бар — бәрі түбегейлі аяқталған жоқ, бірақ дұрыс бағытта, білікті қолда. Қамалға тағы бір қараймын.

Алғашқы сапарым мен осы сапардың арасында жиырма жылға жуық уақыт бар. Джодхпур өзгерген, мен де өзгерген шығармын, бірақ Мехрангарх екеуіне де селт етпейтін сияқты. Көлік келеді.

Келесі аялдама — Джайпур.